NADCHODZĄCE WYDARZENIA
Wydawnictwo OIKOS
Strona główna Grzyby kwarantannowe - Nowe zagrożenie sosen
Aktualności
Las Polski - Grzyby kwarantannowe - Nowe zagrożenie sosen

Grzyb Fusarium circinatum (telemorfa: Gibberella circinata) jest wysoce zjadliwym patogenem powodującym w szkółkach zgorzel siewek sosny, śmierć sadzonek i raki na pniach w lasach, których najczęstszym objawem są wycieki żywicy. Gdy ma miejsce porażenie całego obwodu pnia, drzewo obumiera.

Pokaż/ukryj skróconą treść

Na przekrojach poprzecznych widoczne są zmiany chorobowe tkanek drewna. Często w miejscu porażenia dochodzi do złamania pnia drzewa. W Europie gatunek G. circinata jest obecnie wymieniony w wykazie A2 (organizmy obecne w regionie EPPO, które nie są szeroko rozpowszechnione) jako patogen kwarantannowy rekomendowany do zwalczania. Po raz pierwszy grzyb został opisany w 1945 r. w południowo-wschodniej części USA, gdzie był uważany za gatunek endemiczny. Obecnie patogen rozprzestrzenił się szeroko i oprócz Meksyku występuje w Ameryce Środkowej (Haiti, Honduras), Południowej Afryce, Ameryce Południowej (Chile, Kolumbia i Urugwaj), Azji (Republice Korei i Japonii) i południowej Europie. Hiszpania była pierwszym krajem europejskim, w którym choroba została wykryta ponad 10 lat temu. Niedawno stwierdzono ją w Portugalii, we Francji i Włoszech.

Do drzew podatnych na chorobę należy przynajmniej 57 gatunków sosen oraz daglezja zielona. Obecnie gatunek F. circinatum uważany jest za najważniejszy czynnik chorobotwórczy sadzonek sosny w wielu krajach na całym świecie.

Europejski Urząd Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) ocenił ryzyko na podstawie rozpowszechnienia potencjalnych roślin-gospodarzy i zmieniających się warunków klimatycznych. Do przypuszczanie zagrożonych obszarów należy ponad 10 mlnha, w tym ok. 50 mln ha lasów sosnowych w Europie (z wyłączeniem lasów europejskiej części Rosji). Badania kierunku zmian klimatycznych jeszcze zwiększają areał obszarów, które obecnie są wolne od choroby, jednak sprzyjać mogą rozwojowi patogenu F.circinatum, szczególnie w sytuacjach występowania częstych ekstremalnych warunków pogodowych, takich jak susze, powodzie, dobowe wahania temperatur.

Zagrożenie stwarzane przez patogen jest ogromne. W związku z tym Unia Europejska w ramach programu COST (Współpraca w Nauce i Technologii) stworzyła możliwości współpracy pomiędzy naukowcami, zarządcami lasów prywatnych i państwowych i powiązanych z nimi gałęzi przemysłu, a także decydentami. Współpracę tę zapoczątkowała międzynarodowa Akcja COST „Strategia ochrony europejskich sosen przed patogenicznym grzybem Gibberella circinata” i wymiana informacji pomiędzy jej członkami z 35 krajów głównie Europy, gdzie do tej pory nie prowadzono wielu badań nad F. circinatum. Efektem współpracy będzie zwiększenie świadomości o znaczeniu choroby w leśnictwie oraz wypracowanie procedur identyfikacji F. circinatum w próbkach środowiskowych, w celu minimalizacji ryzyka zaistnienia mimowolnego wprowadzania patogenu np. wraz z handlem sadzonkami roślin ozdobnych. Więcej informacji pod adresem www.pinestrength.eu.

Tomasz Oszako
(ZOL IBL, koordynator Akcji COST w Polsce)
Tadeusz Malewski
(Muzeum i Instytut Zoologi PAN)
Justyna Nowakowska
(Laboratorium Biologii Molekularnej IBL)

data modyfikacji: 2017-05-02 11:26:13
Las Polski - aktualny numer
Polecamy