NADCHODZĄCE WYDARZENIA
Wydawnictwo OIKOS
Strona główna Mieszkania w Lasach. Są równi i równiejsi (nr 13-14/2014)
Artykuły - Mieszkania w Lasach. Są równi i równiejsi (nr 13-14/2014)
Las Polski - Mieszkania w Lasach. Są równi i równiejsi (nr 13-14/2014)

Praktyka polityki mieszkaniowej w LP spowodowała, że dziś wśród pracowników rysują się wyraźne podziały. Zamiast budować solidarność zawodową, tworzy się przepisy, które sprzyjają nierównemu traktowaniu pracowników.

 

Pokaż/ukryj skróconą treść
Przepisy o sprzedaży nieprzydatnych Lasom Państwowym nieruchomości zawarte w art. 40a ustawy o lasach ustalają krąg osób uprawnionych do bezpłatnych mieszkań. W poszczególnych latach ograniczano ich liczbę, pozbawiając tego prawa najpierw robotników i osoby kierujące jednostkami organizacyjnymi tzw. specjalnymi, potem głównych księgowych, aż w końcu zastępców nadleśniczych, podleśniczych, strażników leśnych i inżynierów nadzoru. W konsekwencji proces ten ma zwiększyć grono pracowników, którym będzie przysługiwało prawo wykupu zajmowanych lokali.

Mieszkaniowe „schody”

Przepisy dotyczące sprzedaży mieszkań na pewno wprowadzają wśród pracowników LP niesprawiedliwy podział na pracowników różnych kategorii. Wymieńmy je:

• pracownicy, którzy mogą skorzystać z ustawy i wykupić lokal, w którym zamieszkują;

• pracownicy, którzy zajmują lokale bezpłatne (nadleśniczowie i leśniczowie) niezbędne w działalności LP i nie mogą ich wykupić;

• pracownicy, którzy zajmują lokale określone jako niezbędnie w prowadzonej działalności Lasów Państwowych, nieprzeznaczone do sprzedaży;

• pracownicy, którzy utracili prawo do bezpłatnych lokali i w zamian otrzymali równoważnik za utratę prawa do bezpłatnego lokalu, z możliwością wykupu tegoż lokalu;

• pracownicy, którzy zamieszkiwali własne lokale i będąc uprawnionymi do bezpłatnych lokali, otrzymywali stosowne ekwiwalenty (np. 250 zł);

• pracownicy, którzy nie mieli uprawnień do bezpłatnych lokali, jak również lokali czynszowych, i pomimo składanych wniosków o przydział lokalu nigdy go nie otrzymali i nigdy nie skorzystają z możliwości nabycia lokalu z bonifikatą.

O tej ostatniej grupie wspomnijmy szerzej. Ci pracownicy sami musieli zapewnić sobie lokal mieszkalny, często nabywając go na wolnym rynku, obciążając swój budżet kredytami, inwestując w jego utrzymanie i remonty. A przecież i te osoby, pracując na rzecz LP, miały również udział w generowaniu przychodu, który przez lata wykorzystywany był m.in. na utrzymanie i powiększanie infrastruktury mieszkaniowej LP.

Ponadto przepisy pozwalają na kilkakrotne korzystanie z przywilejów przez pewne grupy pracowników. Na pytanie, czy są one sprawiedliwe, niech odpowiedzą przywołane poniżej przykłady.



                    Fot. D. Klawczyński

Rekompensata za czynsz czy dodatkowa podwyżka?

Za utratę uprawnień do bezpłatnego mieszkania wprowadzono rekompensatę w postaci równoważnika pieniężnego, włączonego do wynagrodzenia zasadniczego. Rekompensatę otrzymali pracownicy zatrudnieni na stanowiskach głównego księgowego, zastępcy nadleśniczego, inżyniera nadzoru, strażnika leśnego, podleśniczego i gajowego. Operacja ta spowodowała trwały wzrost wynagrodzenia części pracowników Służby Leśnej, nie traktowany jednak jako awans, a jedynie zadośćuczynienie za pozbawienie prawa do bezpłatnego lokalu. Ta kwota miała rekompensować nieoczekiwaną konieczność opłaty czynszu, który za niedawne służbowe mieszkanie należało teraz wpłacać do kasy nadleśnictwa.

Wzrost wynagrodzenia z tego tytułu nie stoi w sprzeczności z uzyskaniem kolejnej podwyżki wynikającej z awansu.

PRZYKŁAD: Podleśniczy, który utracił prawo do mieszkania służbowego, otrzymał zadośćuczynienie w wysokości 300 zł w trybie wzrostu wynagrodzenia. W krótkim jednak czasie wykupił mieszkanie za 5% jego wartości. Od tego momentu czynszu już nie płaci. W tym samym roku otrzymał podwyżkę w ramach awansowania w siatce płac 1/3 pracowników, jako że poprzedni wzrost wynagrodzenia nie był traktowany jako awans. W następnym roku awansował na leśniczego. Ponieważ brak było służbowego mieszkania, w którym mógłby zamieszkać, wystąpił z wnioskiem o wypłacenie ekwiwalentu, który oczywiście otrzymał.


Jedni bez podatku, inni z podatkiem

Dotychczas lokale zostały sprzedane pracownikom LP zatrudnionym poza Służbą Leśną, byłym pracownikom LP i ich krewnym, pracownikom SL, którzy utracili prawo do bezpłatnych mieszkań, oraz osobom obcym niezwiązanym z LP. Ich sprzedaż odbywa się często z maksymalną możliwą bonifikatą, wynoszącą 95% (to 3% za lata zamieszkania oraz 6% za lata pracy w LP), dodatkowo z możliwością spłaty w 60 ratach nisko oprocentowanych. Dodajmy, że bonifikata za wykup lokali zamieszkałych przez wykupującego jest zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych. Po pięciu latach kupujący lokal od LP może więc go sprzedać po cenie wolnorynkowej bez żadnych konsekwencji podatkowych. Różnica pomiędzy wartością wykupu wg wyceny rzeczoznawcy a wartością wykupu po zastosowaniu bonifikaty stanowi czysty – i nie mały – zysk po stronie kupującego. Przykłady? Wartość nieruchomości wg wyceny rzeczoznawcy: 267 100,00 zł, wartość sprzedaży po zastosowaniu bonifikaty: 23 393,81 zł. Całkowicie nieopodatkowana bonifikata wyniosła więc w tym wypadku 243 706,19 zł. Kilka innych, również w pełni autentycznych wycen i bonifikat umieszczamy obok (patrz ramka poniżej).



PRZYKŁAD: Pracownik nadleśnictwa zamieszkujący w mieszkaniu służbowym wykupił pustostan, korzystając z bonifikaty 95%. Odprowadził podatek dochodowy od różnicy pomiędzy wyceną rzeczoznawcy a zapłaconą ceną z bonifikatą.

Następnie po utracie prawa do mieszkania służbowego wykupił lokal, w którym zamieszkiwał, korzystając z bonifikaty przewidzianej w art. 40a ustawy o lasach, czyli skorzystał dwukrotnie z bonifikaty, raz przy wykupie pustostanu, drugi raz przy wykupie lokalu mieszkalnego.


Przywilej dostępny kilkakrotnie

A teraz sytuacja pracowników, którzy posiadają lokale niepochodzące z zasobów LP, a mają możliwość wykupu lokali wolnych, tzw. pustostanów. Kupią je w drodze przetargu ograniczonego, w stosunku do ceny zakupu zostanie zastosowana bonifikata. Ale od różnicy pomiędzy wyceną rzeczoznawcy, a ceną zapłaconą po uwzględnieniu bonifikaty zostanie im naliczony podatek dochodowy od osób fizycznych wg skali 18% i 32%. Czyli dla zamieszkującego wykup z ulgą jest przychodem zwolnionym z podatku dochodowego od osób fizycznych, zaś dla niezamieszkującego jest jego przychodem, od którego musi odprowadzić podatek dochodowy od osób fizycznych.

PRZYKŁAD: Pracownik SL, który otrzymał mieszkanie w LP i po paru latach wykupił je z bonifikatą, wcześniej pracował jako pracownik MSW, który przeszedł na wcześniejszą emeryturę i takżezakupił mieszkanie z bonifikatą z zasobów MSW.

Co prawda przy zakupie lokalu z bonifikatą nabywca (dalej: pracownik, były pracownik) składa oświadczenie, że jest do niej uprawniony. Brak jest jednak narzędzi do sprawdzenia, czy kupujący pracownik skorzystał wcześniej z ulgi na zakup lokalu mieszkalnego, czy to z zasobów LP, czy innych, np. MSW, gmina, kolej itp.

Brak odpowiednich zapisów w prawie pozwala na nabycie z bonifikatą lokali mieszkalnych z różnych źródeł. Nie ma też przepisu, który zabraniałby kilkukrotnego korzystania z ulgi na zakup nieruchomości z zasobów LP.


Najemca „wieczysty”

Zapisy Ponadzakładowego Układu Zbiorowego Pracy w PGL LP (PUZP) dotyczące bezpłatnych mieszkań ulegały w ostatnich latach zmianom. Ale niestety takim, które doprowadziły do sytuacji, gdzie wybrane grupy pracowników mogą osiągnąć korzyści majątkowe kilkakroć: raz w postaci dodatku do wynagrodzenia zasadniczego, drugi raz podczas wykupu lokalu z bonifikatą.

Zapis PUZP dotyczący mieszkań służbowych, a konkretnie § 21 pkt. 2 – pracownik zobowiązany jest do opuszczenia mieszkania w ciągu sześciu miesięcy po przejściu na emeryturę lub trzech miesięcy od dnia zakończenia pracy na stanowisku – jest bardzo często nieprzestrzegany.

PRZYKŁAD: Pracownik zajmujący wolnostojącą osadę leśną z budynkami gospodarczymi nabył grunt od LP, aby wybudować dom, co też uczynił. Po przejściu na emeryturę nigdy nie został wezwany do opuszczenia zajmowanej osady. Co więcej – otrzymał umowę najmu podpisaną przez dyrektora RDLP, a obecnie osada uzyskała zgodę dyrektora generalnego na sprzedaż, pomimo braku wymaganej ustawą opinii związków zawodowych.


Jak to rozwiązać?

Rozpatrując powyższe przykłady, można bezsprzecznie stwierdzić, że podział pracowników na uprawnionych i nieuprawnionych do służbowych mieszkań powoduje ich nierówny dostęp do możliwości korzystania z przywilejów, które wynikają z obowiązujących przepisów. Niestety, efekt jest taki, że często praca przynosi niektórym pracownikom LP dobra materialne nie tyle w postaci wynagrodzenia, co w możliwości korzystania ze źle skonstruowanych przepisów. Daje to niektórym obecnym i byłym pracownikom LP znaczne korzyści majątkowe zwolnione z podatku dochodowego od osób fizycznych.

Jak rozwiązać powstały problem? Uważamy, że przepisy powinny być skonstruowane w taki sposób, aby uwzględniać następujące pryncypia:

1. Osoba, która nabyła prawo do wykupu lokalu mieszkalnego ze zniżką – nieważne z jakiego źródła – nie może drugi raz korzystać ze zniżki.

2. Osoba, która nabyła lokal z zasobów LP, nie powinna otrzymać dodatku mieszkaniowego z tytułu braku lokalu służbowego.

3. Pracownicy Służby Leśnej, którzy nie mogą wykupić zajmowanych lokali mieszkalnych, opuszczając je w związku z odejściem na emeryturę, powinni otrzymać gratyfikację, np. wg wyceny zajmowanego lokalu, z zastosowaniem ulg wynikających z lat pracy, co zmotywuje ich również do opuszczenia lokalu.

4. Pozostali pracownicy, którzy nie mieli prawa do lokali, nie otrzymali lokali mieszkalnych do zamieszkania i nie mają możliwości ich wykupienia, powinni otrzymać rekompensatę wyliczoną np. wg średniej wartości nieruchomości sprzedanych i przeznaczonych do sprzedaży, z ustaleniem średniej wartości rekompensaty za każdy rok przepracowany w LP.

Rekompensata powinna być zwolniona z podatku dochodowego od osób fizycznych, analogicznie jak u tych, którzy wykupują lokale z bonifikatą. W tym przypadku wymagana jest zmiana przepisów w ustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych.

Dopiero przy tak skonstruowanych przepisach będzie można powiedzieć, że w PGL LP „wszyscy są wobec prawa równi” (art. 32 Konstytucji RP).

Elżbieta Winiarz, Piotr Nalewajek

Związek Zawodowy „Budowlani”


data modyfikacji: 2014-07-15 12:38:04
Las Polski - aktualny numer
Polecamy