NADCHODZĄCE WYDARZENIA
Wydawnictwo OIKOS
Strona główna Operatorzy dronów w nadleśnictwach (17/2018)
Artykuły - Operatorzy dronów w nadleśnictwach (17/2018)
Las Polski - Operatorzy dronów w nadleśnictwach (17/2018)

Bezzałogowe statki powietrzne szturmem wdzierają się w kolejne dziedziny życia, a ich użyteczność w branży leśnej nie budzi już żadnych wątpliwości. W parze z szybkim rozwojem lotnictwa bezzałogowego idzie postęp technologii przetwarzania pozyskanych danych. Obie kwestie są tematem kursów w Centralnym Ośrodku Szkolenia Operatorów Dronów na Potrzeby Leśnictwa.

Pokaż/ukryj skróconą treść

Fot. Aleksander Smoliga

Inwentaryzacje wykonywane z powietrza dostarczają danych nt. stanu i zmian w środowisku leśnym. Zmiany klimatyczne oraz ich następstwa wymagają od leśników szybkiego reagowania i oceny skali niekorzystnych zjawisk. Kolejnym zadaniem, w którym drony pomagają człowiekowi, jest szacowanie szkód łowieckich w uprawach rolnych, mające na celu wypracowanie kompromisu pomiędzy kołem łowieckim a rolnikiem. Zadanie to, od niedawna powierzone nadleśniczym, jest dużo łatwiejsze, gdy wykorzystuje się mapy o wysokiej rozdzielczości, przygotowane w oparciu o zdjęcia wykonane za pomocą bezzałogowego statku powietrznego.


Atutem przemawiającym za utworzeniem COSODPL przy Nadleśnictwie Rzepin (RDLP w Szczecinie) była funkcjonująca już tam leśna baza lotnicza. Baza noclegowa i zaplecze noclegowe i edukacyjne stanowiły dodatkowe walory, łącznie z pobliskim węzłem komunikacyjnym, umożliwiającym kursantom łatwy dojazd na zajęcia.

Procedura stworzenia ośrodka nie była przesadnie skomplikowana – nadleśniczy wystąpił z wnioskiem do Urzędu Lotnictwa Cywilnego o rejestrację podmiotu szkolącego. Wpis do rejestru uzyskano w 2017 roku. Następny krok stanowiło wyposażenie ośrodka. W pierwszej połowie bieżącego roku przeprowadzono postępowania przetargowe, wybrano instruktorów, dostawców sprzętu oraz wyszkolono kilkudziesięciu operatorów dronów.

W ten sposób rozpoczęła się działalność Centralnego Ośrodka Szkolenia Operatorów Dronów na Potrzeby Leśnictwa (COSODPL). Jego działalność jest finansowana ze środków Nadleśnictwa Rzepin.


Trzy rodzaje patentów

Do dyspozycji kursantów oddano 20 bezzałogowych statków powietrznych, w tym wielowirnikowce o maksymalnej masie startowej do 5 kg oraz do 25 kg, a także bezzałogowe samoloty o maksymalnej masie startowej do 5 kg oraz do 25 kg. W razie potrzeby istnieje możliwość zorganizowania szkolenia na innym typie bezzałogowego statku powietrznego, mającego nawet do 150 kg masy startowej. Część szkoleń odbywa się na symulatorach, przyszli operatorzy zgłębiają także tajniki obsługi oprogramowania fotogrametrycznego. W ramach szkolenia teoretycznego kursanci poznają też zagadnienia z zakresu: prawa lotniczego, nawigacji, meteorologii, budowy bezzałogowego statku powietrznego, bezpieczeństwa lotów i inne. Wykłady z tych tematów prowadzą zawodowi piloci i nauczyciele akademiccy. Dzięki pracownikom naukowym kursanci zdobywają wiedzę z zakresu przetwarzania i analizy danych pozyskanych za pomocą sensorów zamontowanych na bezzałogowych statkach powietrznych. Tematy szkoleń można dostosować do potrzeb konkretnej grupy odbiorców. W ten sposób zainteresowani uzyskują zasób wiadomości niezbędny do pełnego wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych, osprzętu i programowania.


Zajęcia z zakresu budowy i eksploatacji bezzałogowego statku powietrznego
Fot. Janusz Duszkiewicz (3)

Ośrodek oferuje trzy podstawowe warianty szkoleń, które różnią się głównie zakresem uprawnień, jakie może uzyskać kursant. Pierwszy zezwala na wykonywanie lotów w zasięgu wzroku (VLOS) każdym typem bezzałogowego statku powietrznego o maksymalnej masie startowej do 5 kg. Wykłady i ćwiczenia kameralne trwają w tym przypadku 15 godz., zajęcia na symulatorach i praktyka odpowiednio po 4 godz.

Drugi wariant szkolenia pozwala na zdobycie uprawnień do lotów w zasięgu wzroku i poza nim (BVLOS) bezzałogowcami o masie do 5 kg i wielowirnikowcem o masie do 25 kg. W zakres szkolenia wchodzi ponadto teoria i praktyka z zakresu termowizji i termografii (16 godz.) oraz fotogrametrii (24 godz.). W tym przypadku uczestnicy mogą się spodziewać 25 godz. teorii, 10 na symulatorach i 18 godz. szkolenia praktycznego na ziemi i w locie.

Trzeci wariant rozszerza tę pulę o samoloty o masie nieprzekraczającej 25 kg. Wtedy na kursantów czeka 25 godz. zajęć w sali wykładowej, 15 przed ekranami symulatorów i 20 godz. praktyki. Większość osób decyduje się na zdobycie uprawnień do wykonywania lotów poza zasięgiem wzroku (BVLOS), pozwalających prowadzić inwentaryzację na dużych obszarach. Po uzgodnieniu z kierownikiem COSODPL możliwe są inne warianty szkoleń.

W ramach zajęć z fotogrametrii, termowizji i termografii kursanci zdobędą wiedzę o m.in. zobrazowaniach termicznym, hiperspektralnym i multispektralnym, a także o widmach elektromagnetycznych. Wiedzę z obsługi kamer termowizyjnych i detektorów poszerzą ćwiczenia ze specjalistycznym oprogramowaniem oraz z przetwarzania i analizy uzyskanych obrazów. Wykłady i ćwiczenia z fotogrametrii przybliżą zaś tematykę fotopunktów, fotomapy i ortofotomapy, wizualizacji i modelowania 3D, numerycznego modelu pokrycia terenu i obsługi oprogramowania GIS.


Grupa docelowa

Oferta szkoleniowa jest skierowana zarówno do pracowników LP, jak i służb mundurowych. W COSODPL mogą się kształcić także osoby spoza Lasów Państwowych – istnieje możliwość zorganizowania szkoleń tematycznych dla określonych grup zawodowych. Z tej opcji skorzystali chociażby pracownicy Państwowej Straży Pożarnej. Oferta jest skierowana także do osób chcących poszerzyć już posiadane uprawnienia.


Przygotowanie do startu podczas zajęć praktycznych

Wymagania w zakresie stanu zdrowia stawiane przyszłym operatorom w ogólnych założeniach niewiele się różnią od tych dotyczących kierowców samochodów osobowych. Kandydaci na operatorów bezzałogowych statków powietrznych muszą przejść badania lotniczo-lekarskie, w tym zakresie ośrodek współpracuje z lekarzem orzecznikiem. Oczywiście kursant musi być przede wszystkim pełnoletni. Po zakończonym szkoleniu i zdaniu egzaminu wewnętrznego kandydat przystępuje do egzaminu przed przedstawicielem Urzędu Lotnictwa Cywilnego. Urząd ten wydaje świadectwo kwalifikacji w terminie ok. miesiąca od dnia egzaminu.

Ostateczny sprawdzian składa się z części teoretycznej, podczas której kandydat rozwiązuje testy obejmujące materiał prezentowany na wykładach, zgodnych z programem szkolenia. Po zaliczeniu teorii kursant przystępuje do części praktycznej, której przebieg może być modyfikowany przez egzaminatora. Do zadań praktycznych należą zazwyczaj: wykonanie lotu na planie kwadratu, zmiana wysokości i kierunku lotu, symulowana sytuacja niebezpieczna oraz zaplanowanie i nadzorowanie parametrów misji, w przypadku lotów BVLOS.


Korzyści dla szefa

Oczywiście szkolenie specjalistów kosztuje, jednak po zestawieniu obciążenia kosztowego dla nadleśnictwa z korzyściami płynącymi z umiejętności fachowca wydatki przestają przerażać. Najtańsze są szkolenia obejmujące loty bezzałogowymi statkami powietrznymi o maksymalnej masie startowej do 5 kg, w zasięgu wzroku. Droższe są kursy, które pozwalają zdobyć uprawnienia do lotów poza zasięgiem wzroku. Kursant może podnosić umiejętności etapowo, sukcesywnie doskonaląc posiadane uprawnienia.


Zajęcia z wykorzystaniem symulatorów

Korzyści płynących z posiadania specjalisty od bezzałogowych statków powietrznych w zespole nadleśnictwa jest wiele. Operator drona dysponujący odpowiednim oprogramowaniem będzie mógł szybko oszacować zakres uszkodzeń spowodowanych anomaliami pogodowymi w drzewostanach. Zdjęcia upraw rolnych o wysokiej rozdzielczości mogą posłużyć do szybkiej oceny zakresu uszkodzeń agrocenozy w sporze pomiędzy kołem łowieckim i rolnikiem. Ortofotomapy z drona pozwalają na szybkie pomiary obiektów powierzchniowych i liniowych. Leśnik, korzystając z odpowiedniego oprogramowania, może ocenić stan zdrowotny drzewostanu oraz prognozować kierunki zmian zdrowotności drzew w lesie. Bezzałogowe statki powietrzne z zamontowaną kamerą podczerwieni pozwalają na inwentaryzację zwierzyny i zwalczanie szkodnictwa leśnego. Zatrudnienie lub wyszkolenie pracownika posiadającego wiedzę z zakresu fotogrametrii i termowizji oraz stosowne uprawnienia pozwolą znacząco skrócić czas wykonywania niektórych inwentaryzacji i pomiarów.

Aleksander Smoliga
data modyfikacji: 2018-10-30 10:28:46
Las Polski - aktualny numer
Polecamy