NADCHODZĄCE WYDARZENIA
Wydawnictwo OIKOS
Strona główna Wizyta w Puszczy Białowieskiej (18/2018)
Artykuły - Wizyta w Puszczy Białowieskiej (18/2018)
Las Polski - Wizyta w Puszczy Białowieskiej (18/2018)

Kierownictwo spółki akcyjnej Gospodarstwo Leśne Metsähallitusa, fińskiej odpowiedniczki PGL LP, przebywało w dniach 12–14 czerwca z wizytą w Dyrekcji Generalnej Lasów Państwowych i w Puszczy Białowieskiej.

Pokaż/ukryj skróconą treść

Państwowe lasy gospodarcze zajmują w Finlandii powierzchnię ok. 3,5 mln ha, co stanowi blisko 1/3 fińskich gruntów państwowych. Przedmiotem hodowli lasu są wyłącznie rodzime gatunki drzew. W warunkach fińskich gatunki gospodarcze to sosna zwyczajna, świerk pospolity i brzoza brodawkowata. Spółka akcyjna Gospodarstwo Leśne Metsähallitusa, która planuje i prowadzi gospodarkę leśną w lasach gospodarczych, pozyskuje rocznie ok. 6 mln m3 drewna. Pozyskanie surowca drzewnego i większość prac z działu hodowli lasu wykonują przedsiębiorcy leśni.

Naczelną zasadą zagospodarowywania gruntów państwowych jest w Finlandii maksymalizacja korzyści dla ogółu społeczeństwa. Podstawą systemu planowania w fińskim leśnictwie państwowym są regionalne plany użytkowania państwowych zasobów naturalnych. Plany opracowuje się w ramach skrupulatnego procesu dialogowego, obejmującego wszystkie zainteresowane grupy interesariuszy państwowych zasobów naturalnych.

Dr Antti Otsamo był zaskoczony
ogromem szkód od kornika drukarza w
Puszczy Białowieskiej

Certyfikacja leśna

Gospodarka leśna praktykowana przez Gospodarstwo Leśne Metsähallitusa uwzględnia zawsze liczne świadczenia na rzecz społeczeństwa, w tym ochronę bioróżnorodności, dbanie o walory rekreacyjne lasów, tworzenie miejsc pracy, wspieranie hodowli reniferów i zapewnianie Saamom warunków do kultywowania ich tradycji w Laponii. Świadczenia te są zdefiniowane w specjalnych regulacjach prawnych.

Wszystkie państwowe lasy gospodarcze w Finlandii są certyfikowane w systemie PEFC. W Polsce dominuje certyfikacja wg standardów FSC. Podczas zarówno biurowej, jak i terenowej części wizyty szczegółowo dyskutowano o różnicach między systemami certyfikacji i między sposobami jej stosowania w praktyce. W konkluzji stwierdzono, że certyfikacja leśna ma kluczowe znaczenie z rynkowego punktu widzenia. Jednak praktykowanie certyfikacji leśnej stanowi duże wyzwanie z uwagi na różnice interpretacyjne i obstawanie przy swoich zdaniach przez interesariuszy tej certyfikacji.


Szokujący rozmiar szkód od kornika

Jedną z najistotniejszych kwestii było dla fińskiej delegacji zrozumienie sytuacji w Puszczy Białowieskiej. Na temat Puszczy i prowadzonych w niej cięć opublikowano mnóstwo kontrowersyjnych informacji. Szczególnie aktywne w propagowaniu swoich zapatrywań na temat tego, co się dzieje w Puszczy, były międzynarodowe organizacje ekologiczne. Dlatego dla fińskiej delegacji bardzo duże znaczenie miało zapoznanie się z sytuacją w terenie.

Kornik drukarz jest także potencjalnie groźnym szkodnikiem w Finlandii, ale dotychczas szkody od niego nie były zbyt duże i ograniczały się do niewielkich powierzchni. Oczekuje się jednak, że rozmiar tych szkód znacząco wzrośnie w związku ze zmianą klimatu. Sytuacja jest więc bacznie monitorowana.


Kierownictwo spółki akcyjnej Gospodarstwo Leśne Metsähallitusa w warszawskiej siedzibie Lasów Państwowych (od lewej): dr Antti Otsamo, menadżer ds. zrównoważonego rozwoju; Jarmo Leskinen, menadżer ds. administracji; Jussi Kumpula, dyrektor zarządzający; Heikki Kääräiinen, dyrektor ds. pozyskania i sprzedaży drewna; Päivi Lazarov, menadżer ds. komunikacji i Pertti Tuomi, dyrektor ds. planowania
Fot. Arch. autora (2)

W Puszczy Białowieskiej fińska delegacja zobaczyła szkody o rozmiarze, którego się nie spodziewała. Na rozległych powierzchniach wszystkie świerki są martwe. Owady zasiedlają także sosnę. Delegacja dowiedziała się, że w okresie letnim kornik drukarz może wydać nawet pięć pokoleń. W Finlandii, gdzie panuje chłodniejszy klimat, zazwyczaj obserwowane jest jedno pokolenie w sezonie. Fińska delegacja była zaskoczona surowością ograniczeń w wykonywaniu cięć, obowiązujących nawet poza Białowieskim Parkiem Narodowym. Na wielu powierzchniach jest więcej martwego drewna niż żywych drzew. Wydaje się, że gradacja kornika nadal zwiększa swój zasięg.

Ciekawą obserwacją była różnorodność metod odnowienia lasu na powierzchniach pokornikowych. Szczególnie imponujący jest efekt grodzenia upraw. Populacje dzikich zwierząt w Puszczy Białowieskiej wydają się znacznie liczniejsze, niż można to sobie wyobrazić, myśląc o warunkach fińskich.


Współpraca z ekologami

Podczas wizyty dyskutowano nt. działań prowadzonych przez międzynarodowych i lokalnych aktywistów ekologicznych. Fińscy i polscy leśnicy mają wspólne doświadczenia związane z efektywnością korzystania z mediów przez aktywistów i skutecznością propagowania przez nich ich własnego przekazu na całym świecie, i to nawet wtedy, gdy fakty nie całkiem się zgadzają. W czasie fińsko-polskich dyskusji poważnie zastanawiano się nad tym, w jaki sposób leśnicy mogliby skuteczniej prezentować swój przekaz w mediach.

W Finlandii podstawowym elementem procesu opracowywania regionalnych planów użytkowania państwowych zasobów naturalnych jest proaktywna komunikacja z grupami interesariuszy tych zasobów, w tym z ekologami. Mimo to strategia ta nie zapobiega organizowaniu kampanii i rozprzestrzenianiu jednostronnych ocen. Wydaje się, że certyfikacja leśna też nie jest w tej sferze pomocna.


Wnioski

Interesującym spostrzeżeniem było to, że mimo różnych warunków działania i odmiennych struktur organizacyjnych występuje wiele mniejszych lub większych podobieństw między formami państwowej gospodarki leśnej w Finlandii i Polsce. Dla przykładu: w obu krajach jedną z kwestii kluczowych jest certyfikacja leśna. Przedmiotem dyskusji były różnice między PEFC a FSC. System FSC uznawano niekiedy za kontrowersyjny i nierzetelny, mimo że jest on ceniony na rynku drewna i produktów drzewnych.

Jako inny wspólny problem państwowych gospodarstw leśnych w Finlandii i Polsce zidentyfikowano współpracę z organizacjami ekologicznymi. Organizacje te mogą w dzisiejszych czasach szeroko nagłośnić sprawę niemal każdej czynności gospodarki leśnej, bazując na silnych emocjach i niewielu faktach. Aktywne korzystanie z mediów społecznościowych w sytuacjach potencjalnych konfliktów jest z pewnością wyzwaniem dla państwowych gospodarstw leśnych i innych zarządców lasów.

Organizacje ekologiczne wydają się często lepiej przygotowane do korzystania z mediów społecznościowych. Przekaz ekologów jest uskuteczniany nawet w skali międzynarodowej. Działania w Puszczy Białowieskiej są tego dobrym przykładem. Ten, kto oprze się tylko na informacjach przekazywanych przez organizacje ekologiczne, nie będzie w stanie zrozumieć złożoności sytuacji w Puszczy i konieczności wykonywania cięć na zniszczonych powierzchniach.

Rozmiar szkód od kornika w Puszczy Białowieskiej oszałamia. Rzeczywista przyczyna tej gradacji nie jest jasna. Zgodzono się jednak co do tego, że klęski tego rodzaju staną się prawdopodobnie zjawiskami częstszymi ze względu na ocieplanie się klimatu. Leśnicy państwowi we wszystkich krajach europejskich muszą się do tego przygotować 
i znaleźć zrozumienie dla swoich racji także w mediach.

 

dr Antti Otsamo (Metsähallitus Metsätalous Oy)

Tłumaczył: A.S.

data modyfikacji: 2018-10-30 13:40:41
Las Polski - aktualny numer
Polecamy