Ochrona gatunkowa roślin - Od 1 marca chronione wszystko

26 marca 2015 16:40 2015 Wersja do druku

Kilka miesięcy dostaliśmy na zapoznanie się z tą częścią gatunków chronionych, które po raz pierwszy pojawiły się na liście w rozporządzeniu znowelizowanym 17 października ub. roku. Zapoznanie, bowiem część roślin została formalnie objęta ochroną od 1 marca.
W dotychczas obowiązującym rozporządzeniu (z 2012 r.) jako gatunki wymagające ochrony ścisłej wymieniano 429 taksonów. Dziś lista skurczyła się do 415 gatunków. Mimo to pojawiło się wiele nowych. Ochroną ścisłą objęto 59 dotychczas niechronionych gatunków (np. pięciornik drobnokwiatowy), a 50 nowości znalazło się po raz pierwszy na liście częściowej ochrony (m.in. czosnek kątowaty). To właśnie te rośliny chronimy od 1 marca.


                                   Kruszyna nie jest już rośliną chronioną. Mamy za to 109 nowych taksonów...
                                   Fot. www.pl.wikimedia.org

Ale i tak powtarza się zarzut o „sztukę dla sztuki” – lista gatunków jest bardzo obszerna, wiele na niej pozycji znanych tylko fachowcom. Współczuć należy więc np. studentom, którzy będą musieli zakuwać wykaz przed kolokwium z botaniki. Albo urzędnikom z gmin, wystawiającym zezwolenia na wycięcie drzew poza lasem: Organ właściwy do wydania zezwolenia (…) przed jego wydaniem dokonuje oględzin w zakresie występowania w obrębie zadrzewień gatunków chronionych. Kto z nich słyszał kiedykolwiek o ściśle chronionym wątrobowcu – zgiętoliście nadrzewnym?

Aż 174 pozycje z listy gatunków pod ochroną ścisłą przewędrowało na listę ochrony częściowej (m.in. bagno zwyczajne) i jest ich teraz 300. Warto jednak zwrócić uwagę na obecne rozumienie ochrony ścisłej i częściowej – dawniej była to regulacja dotycząca roślin leczniczych i przemysłowych. Obecna różnica polega na przesłankach, jakimi winien się kierować organ wydający zgodę na odstępstwa od zakazów (identycznych). W przypadku ochrony częściowej ma dodatkową, trzecią, jaką jest słuszny interes strony.

Skurczyła się lista chronionych gatunków, wobec których gospodarka leśna była zwolniona z zakazów (z 371 do 256). Spośród roślin chronionych częściowo błyszcze włosowate objęte jest zakazami także w przypadku gospodarki leśnej. 100 spośród roślin chronionych jest ściśle objętych zakazami mimo prowadzenia gospodarki leśnej (np. obrazki plamiste).

Dla 12 roślin wskazana jest konieczność ustalenia stref ochronnych. Na tej krótkiej liście umieszczono gatunki skrajnie rzadkie, znane np. z jednego czy dwóch stanowisk w kraju.


                      

A tak było w roku 1983:

Rośliny:

     ochrona ścisła - 87 pozycji
     ochrona częściowa - 21 pozycji

Grzyby:

     ochrona ścisła - 10 pozycji


Wiele roślin przestało podlegać ochronie. Wywar z kory kruszyny można już bezkarnie przyrządzić z zebranych gałązek i zakąsić go czarnymi porzeczkami – rośliny te nie są już bowiem objęte ochroną. Podobnie jak konwalia majowa czy przylaszczka pospolita. Ochronie nie podlegają już także: przylaszczka pospolita, kopytnik pospolity, paprotka zwyczajna, widliczki, bluszcz pospolity czy znany z oczek wodnych grążel żółty. Koszyk ze święconką przyozdobiony barwinkiem pospolitym także nie zaprowadzi już przed oblicze wymiaru sprawiedliwości.

Nowy wykaz każe sądzić, że prowadzone przez leśników akcje restytucji cisa przynoszą oczekiwany skutek. Gatunek ten został przeniesiony z ochrony ścisłej do częściowej (wraz z kosodrzewiną i sosną limbą).

Od 1 marca ostatecznie weszły w życie także regulacje dotyczące ochrony grzybów. W tym przypadku nowych gatunków jest 44.

UZ