Nauka - Pod okapem coraz cieplej

13 sierpnia 2020 12:14 2020 Wersja do druku

Jak ocieplenie klimatu wpływa na warunki na dnie lasu i zmiany w grupach żyjących tam organizmów? Na to pytanie na łamach prestiżowego czasopisma naukowego „Science” postanowili odpowiedzieć naukowcy z Wydziału Nauk Biologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego, Uniwersytetu Rolniczego im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, Uniwersytetu Rzeszowskiego oraz Uniwersytetu Warszawskiego.

Ich praca nad tym zagadnieniem była częścią projektu realizowanego przez Szwajcarski Federalny Instytut Badań Leśnych, Śnieżnych i Krajobrazowych. W swoich dociekaniach opierali się o bazę danych forestREplot, dzięki której wyniki mogli porównać do ponad 4,6 tys. powierzchni badawczych w Europie i Ameryce Północnej.

Fot. www.stock.adobe.com

Okazuje się, że pomiary meteorologiczne, z założeń metodologicznych wykonywane na otwartych przestrzeniach i nad powierzchnią gruntu, niewiele mówią o sytuacji runa przy ziemi, mają ograniczone zastosowanie w ocenie zagrożenia lasu zmianami klimatu. Dlatego polscy badacze wykonali pomiary w 100 różnych punktach i sporządzili zdjęcia fitosocjologiczne w miejscach, w których florę w ten sam sposób badano nawet 50 lat wcześniej. Dzięki zastosowaniu matematycznych modeli, opartych o dane nt. zmian zwarcia koron drzew przez nawet 80 lat z niemal 3 tys. powierzchni, zebrane informacje udało się połączyć w większą całość. Statystyka pozwoliła też zrozumieć zmiany zachodzące w roślinności leśnej.

Jak można się było spodziewać, wysokie zwarcie drzewostanu buforuje zmiany klimatu, a mikroklimat leśny pozwala utrzymać się organizmom wrażliwym na ocieplenie. Przy przerzedzeniu temperatura dolnych pięter jednak rośnie, nie czekając na dostosowanie się roślin do nowych warunków. – Do niedawna mogliśmy sądzić, że odsłonięcie dna lasu w trakcie pozyskania drewna – tak jak kiedyś – może zostać szybko zabliźnione dzięki rozwojowi nowych pokoleń drzew i powrotowi typowych roślin leśnego runa na wcześniej odsłonięte miejsca. Dowiedzieliśmy się natomiast, że ten proces potrafi dziś prze-biegać inaczej. Typowe rośliny leśne mogą po prostu nie zdążyć powrócić i zostaną wyparte przez gatunki o wyższych wymaganiach cieplnych – wyjaśnia Kamila Reczyńska, współautorka publikacji. Wobec tego nie tylko same ocieplenie się klimatu, ale też metody prowadzenia gospodarki leśnej mogą wpływać na różnorodność biologiczną ekosystemów leśnych.

Red.